Παρουσίαση/Προβολή

Ανθρωπολογία της Τεχνολογίας

(520254) - Οικονόμου Λεωνίδας

Περιγραφή Μαθήματος

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ

Εαρινό Εξάμηνο 2025-2026

ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Κωδ. μαθήματος: 520254 Διδάσκων: Λεωνίδας Οικονόμου

ΒΑΣΙΚΕΣ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΚΑΙ KEIMENA MΕΛΕΤΗΣ

Mάθημα 1: Τι είναι τεχνολογία; Ο κυρίαρχος λόγος και η κριτική του

Σύγχρονες ανθρωπολογικές προσεγγίσεις του τεχνολογικού φαινομένου: από τα εργαλεία και τις μηχανές στις ενσώματες πρακτικές και τα κοινωνιο-τεχνικά συστήματα. Είναι η τεχνολογία ηθικά και πολιτικά ουδέτερη; Η κυρίαρχη ιδεολογία στις δυτικές κοινωνίες για την τεχνολογία και η κριτική της. Από τον τεχνολογικό ντετερμινισμό στις ορθολογικότητες, τα νοήματα και τις οντολογίες των διαφορετικών τεχνολογικών πολιτισμών. Φύση και τεχνολογία στην Αρχαία Ελλάδα.

Κείμενα μελέτης

*Jacques Ellul, 2023 (1977), Το Τεχνικό Σύστημα, Αθήνα: Εκδόσεις Αλήστου Μνήμης[1].

*Jacques Ellul, 1998 (1963), “Η τεχνολογική τάξη” στο Ζήσης Σαρίκας (επιμ.), Η Φωτιά του Προμηθέα. Κριτικά Δοκίμια για το Σύγχρονο Τεχνολογικό Πολιτισμό, Αθήνα: Νησίδες, σ. 51-97.

Bruun, Maja Hojer και Ayo Wahlberg, 2022, “Introduction - The anthropology of technology: the formation of a field” στο Bruun, Maja Hojer, Ayo Wahlberg, Rachel Douglas-Jones, Klaus Hoeyer, Dorthe Brogard Kristensen, και Brit Ross Winthereik (επιμ.), The Palgrave Handbook of the Anthropology of Technology, Singapore: Palgrave Macmillan, σ. 1-34.

Fischer, Michael M. J., 2007, “Four genealogies for a recombinant anthropology of science and technology”, στο Cultural Anthropology, Vol 22, No 4, σ. 539-615.

Pfaffenberger, Bryan, 1988, “Fetishised objects and humanized nature: towards an anthropology of technology”, στο Man, vol. 23, No 2, σ. 236-252.

Pfaffenberger, Bryan, 1992, “Social anthropology of technology”, στο Annual Review of Anthropology, vol. 21, σσ. 491-516 (στη βιβλιοθήκη).

Tiles, Mary και Hans Oberdiek, 2014, “Conflicting visions of technology” στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), Philosophy of Technology - The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 249-259.

Waltorp, Karen, Debora Lanzeni, Sarah Pink και Rachel C. Smith, “Introduction: An anthropology of futures and technologies”, στο Waltorp, Karen, Debora Lanzeni, Sarah Pink και Rachel C. Smith (επιμ.), An Anthropology of Futures and Technologies, London και New York: Routledge, σ. 1-17.

Schdewaldt, Wolfgang, 2014, “The Greek concepts of ‘nature’ and ‘technique’”, στο Scharff and Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 25-32.

Mάθημα 2: Επιστημονική επανάσταση, πρακτική χρησιμότητα και το ιδανικό της προόδου

Η ανάδυση της επιστήμης, του πρακτικού πνεύματος και της σύγχρονης τεχνολογίας (16ος-19^ος αι.). Επιστημονικό πνεύμα, κυριαρχία πάνω στη φύση και το ιδανικό της προόδου. Η επίδραση της επιστημονικής μεθόδου στην κοινωνία και την κουλτούρα. Στροφή στην επίγεια ζωή και την πρακτική χρησιμότητα: νέες αντιλήψεις για την εργασία, την τεχνική, και την ευτυχία. Από το σύμπαν των ουσιών στο σύμπαν των λειτουργιών.

Κείμενα μελέτης

*Tambiah, Stanley J., 2014, Μαγεία Επιστήμη Θρησκεία και το Φάσμα της Ορθολογικότητας, Αθήνα: Ηριδανός, το τμήμα: «Η επιστημονική επανάσταση και η προτεσταντική μεταρρύθμιση», σσ. 36-50.

*Cassirer, Ernst, 2013, Η Φιλοσοφία του Διαφωτισμού, Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, από το κεφάλαιο “Φύση και φυσιογνωσία στη σκέψη του διαφωτισμού”, το πρώτο τμήμα σσ. 96-113. (190.9033 CAS)

*Κονδύλης, Παναγιώτης, 2012, Η Κριτική της Μεταφυσικής στη Νεότερη Σκέψη. Από τον Όψιμο Μεσαίωνα ως το Τέλος του Διαφωτισμού, Ηράκλειο και Αθήνα: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σσ. 169-178.

*Καστοριάδης, Κ., 1984, "Σκέψεις πάνω στην 'Ανάπτυξη' και την 'Ορθολογικότητα'", στο Bianco, L., J. Domenach, R. Dumont, Κ. Καστοριάδης, J. Mince, και E. Morin, Υπάρχει Σοσιαλιστικό Μοντέλο Ανάπτυξης;, Αθήνα: Υψιλον, σσ. 54-87.

Hamilton, P., “Ο διαφωτισμός και η γέννηση της κοινωνικής επιστήμης”, στο Stuart Hall και Bram Gieben (επιμ.), Η Διαμόρφωση της Νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, κεφάλαιο 1, σσ. 41-113.

Tierney, Thomas, 1993, The Value of Convenience – A Genealogy of Technical Culture, Albany: State University of New York Press.

Vetlesen Arne Johan, 2015, The Denial of Nature - Environmental Philosophy in the Era of Global Capitalism, London and New York: Routledge.

Weber, Max, 1984, H Προτεσταντική Ηθική και το Πνεύμα του Καπιταλισμού, Aθήνα: Gudenberg (306.6 WEB).

Tawney, R. H., 1990, Religion and the Rise of Capitalism, London: Penguin.

Mάθημα 3: Φύση και πολιτισμός: από τον μοντερνισμό στον μεταμοντερνισμό

Η φύση ως πηγή ηθικών κανονιστικών αξιών: από την επιστημονική επανάσταση ως το διαφωτισμό και τη βιομηχανική επανάσταση. Θετικισμός και μεταθετικισμός (20ός αιώνας). Από την κυριαρχία στην τροποποίηση της φύσης και του ανθρώπου (20ός-21^ος αιώνας). Σύγχρονες οικολογικές αντιλήψεις και κοσμοθεωρίες.

Κείμενα μελέτης

*Κονδύλης, Παναγιώτης, 1997, Η Παρακμή του Αστικού Πολιτισμού: Από τη Μοντέρνα στη Μεταμοντέρνα Εποχή κι από τον Φιλελευθερισμό στη Μαζική Δημοκρατία, Αθήνα: Θεμέλιο, σσ. 71-95.

Mathews, Andrew S., 2020, “Anthropology and the anthropocene: criticisms, experiments, and collaborations”, στο Annual Review of Anthropology, 49: 67-82.

McCullough Laurence B., John Caskey, Thomas R. Cole, και Andrew Wear, 2008, “Scientific and medical concepts of nature in the modern period in Europe and North America”, στο Lustig B. Andrew, Baruch A. Brody, και Gerald P. McKenny (επιμ.) Altering Nature Volume One: Concepts of ‘Nature’ and ‘The Natural” in Biotechnology Debates, Springer, σ. 137-198.

Vetlesen Arne Johan, 2015, The Denial of Nature. Environmental Philosophy in the Era of Global Capitalism, London & New York: Routledge.

Zammito, John H., Philip J. Ivanhoe, Helen Longino και Philip R. Sloan, 2008, “Philosophical approaches to nature”, στο Lustig B. Andrew, Baruch A. Brody, Gerald P. McKenny (επιμ.) Altering Nature Volume One: Concepts of ‘Nature’ and ‘The Natural” in Biotechnology Debates, Springer, σ. 63-136.

Mάθημα 4: Θετικισμός και μεταθετικισμός

Είναι η επιστήμη και η τεχνολογία ηθικά, πολιτικά και οντολογικά ουδέτερες; Λογικός θετικισμός και λογικός εμπειρισμός. Thomas Kuhn: Η δομή των επιστημονικών επαναστάσεων. Επιστημονικά δεδομένα και αξίες (fact and value) στη σύγχρονη ανθρωπολογική και φιλοσοφική σκέψη.

Κείμενα μελέτης

*Tambiah, Stanley J., 2014, Μαγεία Επιστήμη Θρησκεία και το Φάσμα της Ορθολογικότητας, Αθήνα: Ηριδανός, τα κεφάλαια 6 («Ορθολογικότητα, σχετικισμός, η μετάφραση και ο βαθμός αντιστοιχίας των πολιτισμών») και 7 («Η σύγχρονη επιστήμη και οι προεκτάσεις της») σσ. 226-317.

*Μπεκ, Ούλριχ, 2015, Κοινωνία της Διακινδύνευσης Κaθ’ Οδόν προς μια Άλλη Νεωτερικότητα, Αθήνα, Εκδ. Πεδίο, πρώτη έκδοση 1986, κεφ. 7 «Επιστήμη πέρα από την αλήθεια και τον Διαφωτισμό; Αναστοχασμός και κριτική της τεχνοεπιστημονικής εξέλιξης»», σσ. 269-314.

Feyerabend, Paul, 2018, Ανορθολογικότητα ή Ποιος Φοβάται τον Αράπη;, Αθήνα: Πλέθρον.

Overing, Joanna, 1985, Reason and Morality, London: Tavistock (στη βιβλιοθήκη: 301.01).

Scharff και Val Dusek, 2014, «Introduction» στο τμήμα “Positivist and Postpositivist Philosophies of Nature”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 91-99.

Mάθημα 5: Επιστήμη, τεχνολογία και καπιταλισμός

Επιστήμη, τεχνολογία και καπιταλισμός. Εργασία, τεχνολογία και αλλοτρίωση στον Μαρξ. Η δυτική ορθολογικότητα στη σκέψη του Μαξ Βέμπερ. Σύγχρονες μορφές εργαλειακού εξορθολογισμού της εργασίας, της παραγωγής και της κατανάλωσης. Ορθολογικότητα, αλήθεια και ηθική στη σύγχρονη ανθρωπολογική σκέψη.

Κείμενα μελέτης

Αξελός Κώστας, 2000(1961), Ο Μαρξ Στοχαστής της Τεχνικής, Αθήνα: Καστανιώτης.

Bocock, R., 2003, “H πολιτιστική διαμόρφωση της νεωτερικής κοινωνίας”, στο Stuart Hall και Bram Gieben (επιμ.), Η Διαμόρφωση της Νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, κεφάλαιο 5, σσ. 335-402.

Brubaker, R, 1984, The Limits of Rationality. An Essay on the Social and Moral Thought of Max Weber, London and New York: Routledge.

Collins, R., 1986 (2000), Max Weber, Aθήνα: Πατάκης, το τέταρτο κεφάλαιο (“Ορθολογικοποίηση”), σσ. 97-127.

Καστοριάδης, Κ., 1998, Η “Ορθολογικότητα” του Kαπιταλισμού, Αθήνα: Ύψιλον, (στη βιβλιοθήκη: 330.122).

Overing, Joanna, 1985, Reason and Morality, London: Tavistock (στη βιβλιοθήκη: 301.01).

Posser, Howard, 2020, Dialectic of Enlightenment in the Anglosphere - Horkheimer and Adorno’s Remnants of Freedom, Singapore: Springer.

Ritzer, George, 2004, The McDonaldization of Society, London: Sage Publ.

Mάθημα 6: Η τεχνολογική «πλαισίωση» των ανθρώπων και του κόσμου

Η τεχνολογία ως καθοριστικός παράγοντας της σύγχρονης κοινωνικής και πολιτισμικής πραγματικότητας. Η τεχνολογική εργαλειοποίηση ή «πλαισίωση» (enframing) της φύσης, του ανθρώπου και της κοινωνίας (Horkheimer και Adorno, Ellul, Heidegger). Η τεχνολογία ως σύστημα και ως περιβάλλον. Κοινωνία, πολιτική και πολιτισμός στην τεχνολογική εποχή. Τεχνολογική εξέλιξη, οικονομική ανάπτυξη και καπιταλισμός. Επιστήμη και τεχνολογία στον σύγχρονο κόσμο. Είναι η τεχνολογική ανάπτυξη αυτόνομη; Μπορεί η δημοκρατία να ελέγξει την τεχνολογική εξέλιξη (Ellul, Habermas, Beck);

Κείμενα μελέτης

*Jacques Ellul, 2023 (1977), Το Τεχνικό Σύστημα, Αθήνα: Εκδόσεις Αλήστου Μνήμης.

*Μπεκ, Ούλριχ, 2015, Κοινωνία της Διακινδύνευσης Κaθ’ Οδόν προς μια Άλλη Νεωτερικότητα, Αθήνα, Εκδ. Πεδίο, πρώτη έκδοση 1986, κεφ. 1 «Σχετικά με τη λογική της κατανομής του πλούτου και της διακινδύνευσης», σσ. 43-97.

Borgmann, Albert, 1984, Technology and the Character of Contemporary Life. A Philosophical Inquiry, Chicago and London: The University of Chicago Press.

Borgmann, Albert, 2014, “Focal things and practices”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 329-349.

Scharff και Val Dusek, 2014, «Introduction» στο τμήμα “Is Technology Autonomous”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 426-429.

Scharff και Val Dusek, 2014, «Introduction» στο τμήμα “Heidegger on Technology”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 299-303.

Dreyfus, Hubert L., and Charles Spinosa, 2014, “Heidegger and Borgmann on how to affirm technology”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 350-361.

Feenberg, Andrew, 2014, “Philosophy of technology at the crossroads: Critique of Heidegger and Borgmann”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 362-374.

Mάθημα 7: Τεχνολογία, ανάπτυξη και πρόοδος

Ο κυρίαρχος υπέρ της τεχνολογικής προόδου λόγος και ο αντίλογος. Τεχνολογικές ουτοπίες και οι ιδεολογικές τους χρήσεις (16^ος-21^ος αιώνας). Οι ιδέες της εξέλιξης, της προόδου και της ανάπτυξης στη δυτική σκέψη και κοινωνία. Έχει η τεχνολογία κοινωνικές ή ηθικές στοχεύσεις; Έχει όντως παραγάγει ένα καλύτερο κόσμο και για ποιόν; Έχει οδηγήσει στην απόλαυση περισσότερου ελεύθερου χρόνου, στην βελτίωση της υγείας και την άμβλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων;

Κείμενα μελέτης

*Jacques Ellul, 2023 (1977), Το Τεχνικό Σύστημα, Αθήνα: Εκδόσεις Αλήστου Μνήμης.

*Μπεκ, Ούλριχ, 2015, Κοινωνία της Διακινδύνευσης Κaθ’ Οδόν προς μια Άλλη Νεωτερικότητα, Αθήνα, Εκδ. Πεδίο, πρώτη έκδοση 1986, κεφ. 8 «Διανοίγοντας το πολιτικό: σχετικά με τη σχέση πολιτικής και τεχνοοικονομικού μετασχηματισμού στην κοινωνία της διακινδύνευσης»»», σσ. 315-403.

Dupuy Jean-Pierre, 2009, “Technology and metaphysics” στο Jan Kyrre Berg Olsen, Stig Andur Peterson και Vincent F. Hendricks (επιμ.), A Companion to the Philosophy of Technology, Malden MA και Oxford: Blackwell Publ., σ. 214-218.

Ίλιτς, Ιβάν, 2010, Ιατρική Νέμεση Η Απαλλοτρίωση της Υγείας, Εκδ. Νησίδες, πρώτη έκδοση 1974.

Marx Leo και Bruce Mazlish (επιμ.), 1996, Progress Fact or Illusion?, Ann Arbor: The University of Michigan Press.

McDermott, John, 1969 και 2000, “Technology: the opiate of the intellectuals, with the author’s 2000 retrospective”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 693-705.

Mesthene, Emmanuel G., 1969, “The social impact of technological change” στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 680-692.

Proctor Robert, “Ivan Illich’s medical nemesis: fifteen years later”, στο Philosophy and Technology, vol. 8, σ. 75-94.

Sarewitz Daniel, 2009, “The idea of progress” στο Jan Kyrre Berg Olsen, Stig Andur Peterson και Vincent F. Hendricks (επιμ.), A Companion to the Philosophy of Technology, Malden MA και Oxford: Blackwell Publ., σ. 303-308.

Segal, Howard P., 1985, Technological Utopianism in American Culture, Chicago & London: The University of Chicago Press.

Μάθημα 8: Η μεταφυσική της σύγχρονης τεχνολογίας

Η ιδέα του ανθρώπου στη δυτική σκέψη (από την επιστημονική επανάσταση ως τη σύγχρονη εποχή). Kατανάλωση, απόλαυση/άνεση, ατομική ανάπτυξη και το πνεύμα της σύγχρονης τεχνολογίας. Τα όρια της ανθρώπινης κατάστασης και η αναδημιουργία του κόσμου. Τεχνολογία, θρησκεία και ιερότητα.

Κείμενα μελέτης

Kennedy, Greg, 2007, An Ontology of Trash – The Disposable and its Problematic Nature, Albany: State University of New York Press.

Macpherson, C. B., 1986, Ατομικισμός και Iδιοκτησία: Η Πολιτική Θεωρία του Πρώιμου Φιλελευθερισμού από τον Hobbes ως τον Locke, Αθήνα: Γνώση, (320.51 MAC).

Morris, Bryan, 1991, Western Conceptions of the Individual, New York & Oxford: Berg.

Stivers, Richard, 1999, Technology as Magic The Triumph of the Irrational, New York: The Continuum.

Tierney, Thomas, 1993, The Value of Convenience – A Genealogy of Technical Culture, Albany: State University of New York Press.

Mάθημα 9: Τεχνολογία και πολιτική

Το τεχνολογικό σύστημα οδηγεί σε απελευθέρωση ή συμμόρφωση, προάγει την αυτονομία ή τον ολοκληρωτισμό (Weber, Horkheimer και Adorno, Ellul, Foucault, Baudrillard); Όψεις του τεχνολογικού μετασχηματισμού της πολιτικής, της προπαγάνδας και του πολέμου. Η τεχνολογική πρόοδος ως κεντρικό ιδεολογικό αφήγημα στη Δύση και το σύγχρονο κόσμο (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Κίνα).

Κείμενα μελέτης

Baudrillard, Jean, 1983, In the Shadow of Silent Majorities, New York: Semiotext(e)

Burchell, C. Gordon και P. Miller (επιμ.), 1991, The Foucault Effect. Studies in Governmentality, Chicago: University of Chicago Press.

Ellul, Jacques, 2023 (1977), Το Τεχνικό Σύστημα, Αθήνα: Εκδόσεις Αλήστου Μνήμης.

Prosser, Howard, 2020, Dialectic of the Enlightenment in the Anglosphere. Horkheimer and Adorno’s Remnants of Freedom, Singapore: Springer.

Pursell, Carol W., 1990, Technology in America, Cambridge Mass.: MIT Press.

Sarewitz Daniel, 2009, “Technology and power” στο Jan Kyrre Berg Olsen, Stig Andur Peterson και Vincent F. Hendricks (επιμ.), A Companion to the Philosophy of Technology, Malden MA και Oxford: Blackwell Publ., σ. 308-310.

Scharff και Val Dusek, 2014, «Introduction» στο τμήμα “Technology, knowledge, and power”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 648-653.

Selinger, Evan, 2009, “Technology and politics” στο Jan Kyrre Berg Olsen, Stig Andur Peterson και Vincent F. Hendricks (επιμ.), A Companion to the Philosophy of Technology, Malden MA και Oxford: Blackwell Publ., σ. 297-302.

Wuthnow, R., 1988, The Restructuring of American Religion, Princeton: Princeton University Press.

Vallor, Shanon, 2018, “Robots with guns”, στο Pitt, Joseph C. και Ashley Shew (επιμ.), Spaces for the Future. A Companion to Philosophy of Technology, New York & London: Routledge, σσ. 73-81.

Μάθημα 10: Κυβόργια και μετανθρωπισμός

Άνθρωποι, ζώα, μηχανές και υλικός κόσμος στην τεχνολογική εποχή. Θεωρίες μετανθρωπισμού και η κριτική τους. Η στροφή της ανθρωπολογικής έρευνας στην υλικότητα (materiality) και την οντολογία. Κοινωνικός κονστρουκτιβισμός και εμπειρική στροφή στις μελέτες Επιστήμης και Τεχνολογίας. Η θεωρία του δρώντος-δικτύου του Bruno Latour. Κυβόργια, υβριδικές ταυτότητες και ανθρώπινη απελευθέρωση. Μπορούν να κατασκευαστούν ρομπότ με ανθρώπινη ευφυία και συνείδηση;

Κείμενα μελέτης

Fischer, Michael M. J., 2007, “Four genealogies for a recombinant anthropology of science and technology”, στο Cultural Anthropology, Vol 22, No 4, σ. 539-615.

Selinger Evan, 2009, “Cyborgs” στο Jan Kyrre Berg Olsen, Stig Andur Peterson και Vincent F. Hendricks (επιμ.), A Companion to the Philosophy of Technology, Malden MA και Oxford: Blackwell Publ., σ. 154-156.

Latour Bruno, 2014, “Actor-network theory (ANT)” στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σσ. 278-288.

Sismondo Sergio, 2014, “Actor-network theory: critical considerations”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σσ. 289-296.

Selinger Evan και Timothy Engstrom, 2014, “A moratorium on cyborgs: computation, cognition, and commerce”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 631-640.

Haraway Donna, 1985, “A Cyborg Manifesto: Science, Technology, and Socialist Feminism in the Late Twentieth Century”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σσ. 610-630.

Dreyfus, Hubert L., and Charles Spinosa, 2014, “Heidegger and Borgmann on how to affirm technology”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σσ. 350-361.

Hornborg, Alf, 2021, “Objects don’t have desires: toward an anthropology of technology beyond anthropomorphism”, στο American Anthropologist, vol. 123, No 4, σ. 753-766.

Bille Mikkel, 2022, “Material culture studies: objectification, agency, and intangibility”, στο Bruun, Maja Hojer, Ayo Wahlberg, Rachel Douglas-Jones, Klaus Hoeyer, Dorthe Brogard Kristensen, και Brit Ross Winthereik (επιμ.), The Palgrave Handbook of the Anthropology of Technology, Singapore: Palgrave Macmillan, σ. 85-104.

Hasse Cathrine, 2022, “Humanism, posthumanism, and new humanism: how robots challenge the anthropological object”, στο Bruun, Maja Hojer, Ayo Wahlberg, Rachel Douglas-Jones, Klaus Hoeyer, Dorthe Brogard Kristensen, και Brit Ross Winthereik (επιμ.), The Palgrave Handbook of the Anthropology of Technology, Singapore: Palgrave Macmillan, σ. 145-164.

Bostrom, Nick, 2014, “In defence of posthuman dignity”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σ. 495-502.

Μάθημα 11: Τεχνολογία, περιβάλλον, οικολογία

Φύση και πολιτισμός στην ανθρωπόκαινο εποχή: το «τέλος της φύσης» και οι προοπτικές για το μέλλον. Από την απομάγευση του κόσμου στην γενετική, την βιοτεχνολογία και την περιβαλλοντική μηχανολογία. Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες των μοντέρνων τεχνολογιών και η ηθική και πολιτική υπευθυνότητα απέναντι στο μέλλον. Μετα-ανθρωπιστική και πολυειδική ανθρωπολογία της ανθρωπόκαινου. Όψεις της περιβαλλοντικής εθνογραφίας (εξορύξεις, πυρηνική ακτινοβολία, τοξικά απόβλητα και πόλεις, πλαστικά, βιομηχανική γεωργία, εξαφάνιση ειδών και οικοσυστημάτων, κλιματική αλλαγή, ανεμογεννήτριες, δασικές μεγα-πυρκαγιές). Ανθρωπόκαινος, αποικιοκρατία και περιβαλλοντική ανισότητα. Κοινωνικές και φιλοσοφικές προσεγγίσεις για τις ρίζες της οικολογικής κρίσης. Η πολιτική ιδεολογία της «βιώσιμης» ή «πράσινης» ανάπτυξης και η επίδρασή της στην πράξη. Είναι η συνεχής οικονομική ανάπτυξη συμβατή με την προστασία του περιβάλλοντος και την συγκράτηση της κλιματικής κρίσης;

Κείμενα μελέτης

*Lynn White Jr. 1998 (1967), “Οι ιστορικές ρίζες της οικολογικής μας κρίσης” στο Ζήσης Σαρίκας (επιμ.), Η Φωτιά του Προμηθέα. Κριτικά Δοκίμια για το Σύγχρονο Τεχνολογικό Πολιτισμό, Αθήνα: Νησίδες, σ. 33-50.

Briggle, Adam, 2018, “Fracking”, στο Pitt, Joseph C. και Ashley Shew (επιμ.), Spaces for the Future. A Companion to Philosophy of Technology, New York & London: Routledge, σσ. 281-291.

Darrow, Robert, 2018, “Is renewable energy technology revolutionary?”, στο Pitt, Joseph C. και Ashley Shew (επιμ.), Spaces for the Future. A Companion to Philosophy of Technology, New York & London: Routledge, σσ. 251-262.

Devall, Bill, 2014, “The deep ecology movement”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σσ. 471-481.

Geerts, Robert-Jan, 2018, “Climate change and philosophy of technology”, στο Pitt, Joseph C. και Ashley Shew (επιμ.), Spaces for the Future. A Companion to Philosophy of Technology, New York & London: Routledge, σσ. 292-302.

Hui, Yuk, 2013, “Technological system and the problem of desymbolization”, στο Jeronimo, Helena M., Jose Luis Garcia, και Carl Mitcham (επιμ.), Jacques Ellul and the Technological Society in the 21^st Century, New York & London: Springer, σσ. 73-82.

Illich, Ivan, 2013, “The social construction of energy”, στο Sajay, Samuel (επιμ.), Beyond Economics and Ecology: The Radical Thought of Ivan Illich, London & New York: Marion Boyars.

Lamaud, Isabelle, 2013, “Against environmental protection? Ecological modernization as ‘technical ecology’”, στο Jeronimo, Helena M., Jose Luis Garcia, και Carl Mitcham (επιμ.), Jacques Ellul and the Technological Society in the 21^st Century, New York & London: Springer, σσ. 83-96.

Mathews, Andrew S., 2020, “Anthropology and the anthropocene: criticisms, experiments, and collaborations”, στο Annual Review of Anthropology, 49: 67-82.

Merchant, Carolyn, 2014, “Mining the earth’s womb”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σσ. 471-481.

O’Reilly, Jessica, Cindy Isenhour, Pamela McElwee, και Ben Orlove, 2020, “Climate change: expanding anthropological possibilities”, στο Annual Review of Anthropology, 49: 13-29.

Scharff και Val Dusek, 2014, «Introduction» στο τμήμα “Technology, Ecology and the Conquest of Nature”, στο Scharff και Val Dusek (επιμ.), 2014, Philosophy of Technology The Technological Condition: An Anthology, Malden MA και Oxford: Wiley Blackwell, σσ. 467-470.

Vetlesen Arne Johan, 2015, The Denial of Nature. Environmental Philosophy in the Era of Global Capitalism, London & New York: Routledge.

[1] Τα κείμενα που σημειώνονται με αστερίσκο είναι αναρτημένα στο e-class του μαθήματος.

Ημερομηνία δημιουργίας

Σάββατο 21 Φεβρουαρίου 2026

Σελίδα μαθήματος

Περίγραμμα

Δεν υπάρχει περίγραμμα

Παρουσίαση/Προβολή

Ανθρωπολογία της Τεχνολογίας

Περιγραφή Μαθήματος

ΚΑΙ KEIMENA MΕΛΕΤΗΣ

Ημερομηνία δημιουργίας

Περίγραμμα