Παρουσίαση/Προβολή

(520129) -  Αθηνά Αθανασίου

Περιγραφή Μαθήματος

Διδάσκουσα

Αθηνά Αθανασίου, Καθηγήτρια Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας

 

Περιγραφή

Η συνύφανση της φεμινιστικής προβληματικής με την ανθρωπολογική οπτική και την πολιτισμική κριτική αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες εξελίξεις στο πεδίο της σύγχρονης κοινωνικής θεωρίας. Το μάθημα εξετάζει τις συνθήκες της ανάδειξης του φύλου σε κεντρική αναλυτική κατηγορία της κοινωνικής ανθρωπολογίας, τις πιο σημαντικές στιγμές της μετάβασης από την «ανθρωπολογία των γυναικών» στην «ανθρωπολογία του φύλου», καθώς και τη σημασία της εννόησης του φύλου με κοινωνικούς και πολιτισμικούς όρους. Διερευνά τους τρόπους με τους οποίους η σύγχρονη φεμινιστική σκέψη συμβάλλει στον εμπλουτισμό αλλά και την αναθεώρηση θεωρητικών επεξεργασιών που αφορούν τη συγκρότηση του υποκειμένου, τις σχέσεις εξουσίας, την εμπρόθετη δράση, την ταυτότητα και τη διαφορά, την πολιτική της κοινωνικής αλλαγής. Εξετάζει τις επιστημολογικές διαδρομές και τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που έχουν διαμορφώσει ιστορικά τη φεμινιστική θεωρία ως ορίζοντα κριτικής σκέψης, πράξης, φαντασίας και επιθυμίας. Αναλύει πώς τα προνόμια του φύλου, σε άρρηκτη σχέση με τα προνόμια της φυλής, του έθνους, της σεξουαλικότητας, της κοινωνικής τάξης και της αρτιμέλειας, δομούν τον κανονιστικό ορισμό της ανθρώπινης ιδιότητας. Έμφαση δίνεται στις διαφορετικές πολιτισμικές συνθήκες παραγωγής της εμπειρίας, του ορισμού και της πολιτικής του φύλου. Ενδεικτικές θεματικές: επιτελέσεις θηλυκοτήτων και ανδρισμών σε διαφορετικά πολιτισμικά συμφραζόμενα, εμπέδωση και ανατροπή της έμφυλης βίας και κανονικότητας, σχέση φεμινιστικής θεωρίας και πολιτικής, διαθεματική σχέση του φύλου με άλλους άξονες κοινωνικής ιεράρχησης όπως σεξουαλικότητα, κοινωνική τάξη, αρτιμέλεια/αναπηρία, εθνότητα και πολιτειότητα. Το μάθημα κινητοποιεί (και κινητοποιείται από) έναν πολυφωνικό διάλογο μεταξύ φεμινιστικής θεωρίας, queer θεωρίας, μετααποικιακής/αντι-αποικιακής κριτικής, κριτικής θεωρίας της φυλής (critical race theory) και σπουδών αναπηρίας.

 

Μαθησιακοί στόχοι

Η εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις διαδικασίες κοινωνικής και πολιτισμικής συγκρότησης του φύλου.

Η ανάδειξη των τρόπων μέσω των οποίων το φύλο συνιστά θεμελιώδη αναλυτική κατηγορία της κοινωνικής ανθρωπολογίας αλλά και άλλων κλάδων των κοινωνικών επιστημών και της κοινωνικής έρευνας.

Η ανθρωπολογική διερεύνηση του κεντρικού ρόλου που διαδραματίζει το φύλο στους τρόπους με τους οποίους τα υποκείμενα αντιλαμβάνονται, αναπαράγουν, νομιμοποιούν, αλλά και αμφισβητούν κοινωνικο-πολιτικές σχέσεις και ιεραρχικές δομήσεις ταυτότητας. 

Η κριτική ανάλυση των στερεοτύπων που απορρέουν από αντιλήψεις για τη «φυσική» θεμελίωση και υπόσταση του φύλου (π.χ. «φυσικός προορισμός» που καλούμαστε να εκπληρώσουμε).

Η κριτική ανάλυση της κανονιστικής εννοιολόγησης των διχοτομήσεων που σχετίζονται με το φύλο (ανδρικό/γυναικείο, δημόσιο/ιδιωτικό, πολιτισμός/φύση, κοινωνία/οικογένεια, πολιτικό/οικιακό).

Η εξοικείωση με την προσέγγιση της διαθεματικότητας: η έμφυλη διάσταση του υποκειμένου προσεγγίζεται στην πολλαπλότητα και πολυμορφία της, καθώς και στις διαρθρώσεις της με τη σεξουαλικότητα, την κοινωνική τάξη, την εθνότητα και την πολιτειότητα.  

Η κριτική προσέγγιση των συνθηκών της έμφυλης βίας και των σεξιστικών, ομοφοβικών και τρανσφοβικών αντιλήψεων και πρακτικών που συνδέονται καταστατικά με ρατσιστικές θέσεις.

Διδακτικά βοηθήματα

 Αθηνά Αθανασίου (επιμέλεια και εισαγωγή), Φεμινιστική Θεωρία και Πολιτισμική Κριτική. Αθήνα: Νήσος 2006.

Κείμενα αναρτημένα στο e-class.

Ημερομηνία δημιουργίας

Δευτέρα 24 Νοεμβρίου 2014