Παρουσίαση/Προβολή

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ι Η Εκπαιδευτική Πολιτική ως Κοινωνική Πολιτική

Εκπαιδευτική πολιτική: ο «εργαλειακός» και ο «θεωρητικός» χαρακτήρας της. Η σχέση κράτους, κοινωνίας και εκπαίδευσης. Τάσεις στην εκπαιδευτική πολιτική. Οι στόχοι της «ισότητας εκπαιδευτικών ευκαιριών» και της οικονομικής «αποτελεσματικότητας». Εξέταση του ζητήματος της σύνδεσης της Εκπαιδευτικής Πολιτικής με την Κοινωνική Πολιτική. Διερεύνηση της δυνατότητας επίτευξης του στόχου της «ισότητας εκπαιδευτικών ευκαιριών» υπό το πρίσμα των διαφορετικών θεωρήσεων εντός του επιστημονικού πεδίου της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης.

II. Σχέση εκπαίδευσης και κοινωνίας: Η δομολειτουργική θεώρηση

Η κοινωνιολογία της εκπαίδευσης ως επιστημονικό πεδίο. Οι έννοιες εκπαίδευση και λειτουργία στην κοινωνιολογία της εκπαίδευσης. Η προσέγγιση του E. Durkheim: η λειτουργία της κοινωνικοποίησης. Η δομολειτουργική θεώρηση: εκπαίδευση και συντήρηση της κοινωνίας. Η προσέγγιση του T. Parsons: κοινωνικοποίηση και επιλογή. Η σχέση εκπαίδευσης και οικονομίας και το αίτημα για «ισότητα εκπαιδευτικών ευκαιριών». 

III. Σχέση εκπαίδευσης και κοινωνίας: Η μαρξιστική θεώρηση

Το θεωρητικό πλαίσιο των μαρξιστικών προσεγγίσεων. Εκπαίδευση και αναπαραγωγή της κοινωνίας μέσω της κοινωνικοποίησης και της νομιμοποίησης. Η μαρξιστική ανάλυση της εκπαίδευσης και οι θεωρίες της άμεσης αναπαραγωγής: S. Bowles & H. Gintis («η αρχή της αντιστοιχίας»), P. Bourdieu & J.C. Passeron (η κληροδότηση του «πολιτισμικού κεφαλαίου»), B. Bernstein (γλωσσικός κώδικας, κοινωνική τάξη και σχολείο). Η μαρξιστική ανάλυση της εκπαίδευσης και οι θεωρίες περί αντίστασης, σχετικής αυτονομίας και βολονταρισμού: M. Apple (τα σχολεία ως «πεδία αντίστασης»), H. Giroux (τα σχολεία ως «αμφισβητούμενα πεδία»), P. Willis (η «αντίθεση» προς το σχολείο ως στοιχείο αναπαραγωγής).

ΙV. Σχέση εκπαίδευσης και κοινωνίας: Η βεμπεριανή θεώρηση

Η βεμπεριανή θεώρηση. Έλεγχος του εκπαιδευτικού θεσμού και άσκηση κοινωνικής κυριαρχίας: M. Archer (ανάπτυξη και λειτουργία των κρατικών εκπαιδευτικών συστημάτων), R. Collins (καθιέρωση εκπαιδευτικών συστημάτων και κοινωνική διαστρωμάτωση), R. Turner (μορφές επιλογής και κοινωνική κινητικότητα). 

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Αναμένεται ότι με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/-τριες θα είναι σε θέση:

• Να κατανοούν τις βασικές αρχές της Εκπαιδευτικής Πολιτικής ως επιστημονικού πεδίου μελέτης.
• Να προσδιορίζουν τον «εργαλειακό» και τον «θεωρητικό» χαρακτήρα της Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
• Να γνωρίζουν τους βασικούς στόχους της Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
• Να κατανοούν την Εκπαιδευτική πολιτική ως Κοινωνική Πολιτική.
• Να γνωρίζουν τις βασικές θέσεις της προσέγγισης του E. Durkheim, της δομολειτουργικής θεώρησης και της προσέγγισης του T. Parsons, όσον αφορά στη σχέση εκπαίδευσης και κοινωνίας.  
• Να γνωρίζουν τις βασικές θέσεις της μαρξιστικής ανάλυσης της εκπαίδευσης, προσεγγίζοντας τις θεωρίες της άμεσης αναπαραγωγής μέσω των έργων των S. Bowles & H. Gintis, P. Bourdieu & J.C. Passeron και B. Bernstein.  
• Να γνωρίζουν τις βασικές θέσεις της μαρξιστικής ανάλυσης της εκπαίδευσης, προσεγγίζοντας τις θεωρίες περί αντίστασης, σχετικής αυτονομίας και βολονταρισμού μέσω των έργων των M. Apple, H. Giroux και P. Willis.  
• Να γνωρίζουν τις βασικές θέσεις της βεμπεριανής θεώρησης όσον αφορά στη σχέση εκπαίδευσης και κοινωνίας, μέσω των έργων των M. Archer, R. Collins και R. Turner.  
• Να εξετάζουν τον στόχο της «ισότητας εκπαιδευτικών ευκαιριών» υπό το πρίσμα των διαφορετικών κοινωνιολογικών θεωρήσεων όσον αφορά στη σχέση εκπαίδευσης και κοινωνίας.   

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Προτεινόμενη ενδεικτική ελληνόγλωσση βιβλιογραφία (τονίζονται τα εναλλακτικά συγγράμματα):

Banks, O. (1987). Η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής.

Blackledge, D. & Hunt, B. (2004). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Μεταίχμιο.

Fischer, L. (2003). Κοινωνιολογία του Σχολείου. Αθήνα: Μεταίχμιο.

Hammack, B. (2015). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης: Μια Συστηματική Ανάλυση. (Επιμέλεια μετάφρασης: Δ. Γουβιάς). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Ασημάκη, Α., Κουστουράκης, Γ. & Βεργίδης, Δ. (επιμ.), (2019). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης: Θεωρητικές Προσεγγίσεις και Ερευνητικές Συμβολές. Αθήνα: εκδ. Πατάκη. 

Βακαλιός, Θ. (1994). Θέματα Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης. Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής.

Γράβαρης, Δ. & Παπαδάκης, Ν. (επιμ.), (2005). Εκπαίδευση και Εκπαιδευτική Πολιτική: Μεταξύ Κράτους και Αγοράς, Αθήνα: Σαββάλας.

Θάνος, Θ. & Ζάγκος, Χ. (επιμ.), (2021). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης: Θεωρία και Έρευνα. Αθήνα: Gutenberg.  

Θάνος, Θ., Καμαριανός, Ι., Κυρίδης, Α., Φωτόπουλος, Ν., Παυλή-Κορρέ, Μ. &Τουρτούρας, Χ. (2017). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Gutenberg. 

Θάνος, Θ. (επιμ.), (2015). Η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης στην Ελλάδα: Ερευνών Απάνθισμα. Αθήνα: Gutenberg.

Καζάζη, Μ. (1993). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης: Κοινωνικοποίηση και Εκπαίδευση. Έλλην.

Καντζάρα, Β. (2008). Εκπαίδευση και Κοινωνία. Αθήνα: Πολύτροπον.

Καντζάρα, Β. (επιμ.), (2018). Ανιχνεύοντας την κρίση: Επιλεγμένα κείμενα από τις εισηγήσεις του 2ου Πανελληνίου Συνεδρίου Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Gutenberg. 

Κελπανίδης, Μ. (2002). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης: Θεωρίες και Πραγματικότητα. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Λάμνιας, Κ. (2002). Κοινωνιολογική Θεωρία και Εκπαίδευση. Αθήνα: Μεταίχμιο.

Νόβα-Καλτσούνη, Χ. (2010). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Gutenberg.

Παπαδάκης, Ν. (2003). Εκπαιδευτική Πολιτική ως Κοινωνική Πολιτική? Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Πρόκου, Ε. (επιμ.), (2011). Κοινωνικές Διαστάσεις των Πολιτικών στην Ανώτατη Εκπαίδευση: Συγκριτική και Διεθνής Προσέγγιση (τόμος στο πλαίσιο των εκδόσεων της Επιστημονικής Εταιρείας Κοινωνικής Πολιτικής). Αθήνα: Διόνικος. 

Σιάνου-Κύργιου, Ε. (2005). Εκπαίδευση και Κοινωνικές Ανισότητες: Η Μετάβαση από τη Δευτεροβάθμια στην Ανώτατη Εκπαίδευση (1997-2004). Αθήνα: Μεταίχμιο.

Σταμέλος, Γ. (2009). Εκπαιδευτική Πολιτική. Αθήνα: Διόνικος.            

Φραγκουδάκη, Α. (1985). Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης: Θεωρίες για την Κοινωνική Ανισότητα στο Σχολείο. Αθήνα: Παπαζήσης. 

Κωδικοί συγγραμμάτων στον Εύδοξο:

Για το βιβλίο των Blackledge & Hunt: 24160 

Για το βιβλίο της Καντζάρα: 75272 

Για την κάλυψη της ύλης του μαθήματος είναι υποχρεωτική η μελέτη ενός από τα παραπάνω δύο συγγράμματα καθώς και η μελέτη:

α) του 1ου κεφαλαίου από το βιβλίο

Σταμέλος, Γ., Βασιλόπουλος, Α. & Καβασακάλης, Α. (2015). Εισαγωγή στις Εκπαιδευτικές Πολιτικές. Αθήνα: Εκδόσεις Κάλλιπος, Σύλλογος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών.  

β) του κειμένου που είναι αναρτημένο στα έγγραφα από το βιβλίο 

Πρόκου, Ελ. (επιµ.), (2011). Κοινωνικές Διαστάσεις των Πολιτικών στην Ανώτατη Εκπαίδευση: Συγκριτική και Διεθνής Προσέγγιση (τόµος στο πλαίσιο των εκδόσεων της Επιστηµονικής Εταιρείας Κοινωνικής Πολιτικής), Αθήνα: ∆ιόνικος.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Συμπληρωματικές ηλεκτρονικές πηγές για μελέτη

Σταμέλος, Γ., Βασιλόπουλος, Α. & Καβασακάλης, Α. (2015). Εισαγωγή στις Εκπαιδευτικές Πολιτικές. Αθήνα: Εκδόσεις Κάλλιπος, Σύλλογος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. 

https://repository.kallipos.gr/handle/11419/226

Αθανασούλα-Ρέππα, Α. (2008). Βασικές Κοινωνιολογικές Έννοιες: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης, «Παιδαγωγική Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών του ΟΑΕΔ».

http://edulll.ekt.gr/edulll/handle/10795/1089

Καντζάρα, Β. (2008). Εκπαίδευση και Κοινωνία: Κριτική Διερεύνηση των Κοινωνικών Λειτουργιών της Εκπαίδευσης. Αθήνα: Πολύτροπον. (Κριτική του βιβλίου, από Ελένη Πρόκου, στο περιοδικό Κοινωνική Συνοχή και Ανάπτυξη).

https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/SCAD/article/viewFile/9549/9736

Συναφή ελληνόγλωσσα επιστημονικά περιοδικά:

Επιστήμες Αγωγής

Επιστήμη και Κοινωνία

Παιδαγωγική Επιθεώρηση

Συγκριτική και Διεθνής Εκπαιδευτική Επιθεώρηση

Το Βήμα των Κοινωνικών Επιστημών 

Academia