Παρουσίαση/Προβολή

Περιεχόμενο μαθήματος

Το μάθημα προσφέρει μια συστηματική εισαγωγή στη διεθνή και περιφερειακή προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου, συνδυάζοντας τη θεσμική χαρτογράφηση με την κριτική θεωρητική προσέγγιση. Στο πρώτο μέρος εξετάζονται τα βασικά χαρακτηριστικά του οικουμενικού πλαισίου και η λειτουργία των περιφερειακών συστημάτων προστασίας (Διαμερικανικό και Αφρικανικό), με ιδιαίτερη έμφαση στο ευρωπαϊκό κεκτημένο: την Ευρωπαϊκή Ένωση και κυρίως την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Αναλύονται η ταυτότητα και ο χαρακτήρας της ΕΣΔΑ, το πεδίο εφαρμογής της, καθώς και οι μηχανισμοί ελέγχου και η νομολογία που διαμορφώνει το περιεχόμενο των δικαιωμάτων.

Στο δεύτερο μέρος, το μάθημα εμβαθύνει σε επιλεγμένα δικαιώματα και σύγχρονες προκλήσεις: το δικαίωμα στη ζωή και την απαγόρευση των βασανιστηρίων, την προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, καθώς και τις αναδυόμενες συνδέσεις μεταξύ περιβάλλοντος, κλιματικής αλλαγής και δικαιωμάτων του ανθρώπου. Επιπλέον, διερευνάται η διεύρυνση της ευθύνης και πέραν του κράτους, με έμφαση στους μη-κρατικούς δρώντες και στο πλαίσιο των ενόπλων συρράξεων. Το μάθημα ολοκληρώνεται με μια θεωρητική συζήτηση για την οικουμενική «γλώσσα» των δικαιωμάτων του ανθρώπου, τη χειραφετητική της δυναμική αλλά και τα όριά της, ενθαρρύνοντας τους/τις φοιτητές/τριες να συνδέσουν το δόγμα και τη νομολογία με ευρύτερα ερωτήματα νομιμοποίησης, ισχύος και κοινωνικής αλλαγής.

Μέθοδοι αξιολόγησης

Το μάθημα εξετάζεται είτε με τελική γραπτή εξέταση ή με απαλλακτική γραπτή εργασία κατ’ επιλογή της υποψήφιας/του υποψήφιου. Αν επιλεγεί η αξιολόγηση μέσω γραπτής εργασίας, πρέπει πραγματοποιηθεί η υποβολή της μέσω eclass το αργότερο μία ημέρα πριν την ημέρα της τελικής γραπτής εξέτασης.

Για περαιτέρω οδηγίες, βλ. το φάκελο Έγγραφα.

Μαθησιακοί στόχοι

Με την ολοκλήρωση του εξαμήνου, οι φοιτήτριες/φοιτητές θα έχουν:

1. Εμπεδώσει τα βασικά θεωρητικά και θεσμικά χαρακτηριστικά της διεθνούς και ευρωπαϊκής προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου,
2. Εξερευνήσει τα περιφερειακά συστήματα προστασίας (Διαμερικανικό, Αφρικανικό, Ευρωπαϊκό) και θα μπορούν να συγκρίνουν τη δομή, τις αρμοδιότητες και τις διαδικασίες των αντίστοιχων μηχανισμών προστασίας και εφαρμογής,
3. Εξοικειωθεί με την ΕΣΔΑ, το πεδίο εφαρμογής της και τους μηχανισμούς ελέγχου της,
4. Αποκτήσει την ικανότητα να εφαρμόζουν την ΕΣΔΑ σε πραγματικά περιστατικά, ιδίως σε ζητήματα που άπτονται του δικαιώματος στη ζωή, της απαγόρευσης βασανιστηρίων και του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής,
5. Αναπτύξει την κριτική ικανότητα να αναλύουν τις σύγχρονες προκλήσεις για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου (περιβάλλον/κλιματική αλλαγή, μη-κρατικοί δρώντες, ένοπλες συρράξεις).

Βιβλιογραφία

Προτεινόμενα συγγράματα

Στ. Περράκης, «Διαστάσεις διεθνούς προστασίας δικαιωμάτων του ανθρώπου», Εκδ. Ι. Σιδέρη, 3^η έκδοση, 2023, σσ. 462.

Λίνος – Αλέξανδρος Σισιλιάνος (επιμ.), «Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου: ερμηνεία κατ’ άρθρο», Νομική Βιβλιοθήκη, 3^η έκδοση, 2025, σσ.  1160.

Βλ. και σχετικό έγγραφο στο πεδίο Έγγραφα.

Μέθοδοι διδασκαλίας

Η διδασκαλία του συγκεκριμένου μαθήματος θα πραγματοποιηθεί με συνδυασμό μεθόδων διδασκαλίας, συμπεριλαμβανομένων των διαλέξεων, ομαδικών συζητήσεων κι ασκήσεων και περιπτώσεων μελέτης. Η διάδραση με τις φοιτήτριες/τους φοιτητές θα αποτελέσει τον κεντρικό άξονα της διδασκαλίας του συγκεκριμένου μαθήματος.