Παρουσίαση/Προβολή

(TMB524) -  Μαρία Μούρτου - Παραδεισοπούλου

Περιγραφή Μαθήματος

Περιγραφή:

Το μάθημα προσφέρει μια διερεύνηση της νεώτερης πρακτικής φιλοσοφίας, με έμφαση στον αξιακό σχετικισμό, λαμβάνοντας ως επίκεντρο το έργο του Friedrich Nietzsche. Συγκεκριμένα, με εφαλτήριο τη Γενεαλογία της Ηθικής [1887], θα εντοπιστούν τα ζητήματα αξιακού σχετικισμού και της γένεσης, εξέλιξης και αναπαραγωγής των ηθικών αξιών, όπως αυτά γίνονται αντιληπτά και διατυπώνονται από τον Nietzsche, ενώ θα διερευνηθεί η νιτσεϊκή γενεαλογική μέθοδος ως υποσκάπτουσα ριζικά τα παραδοσιακά ηθικά συστήματα, αποκαλύπτοντας τη σχετική φύση των αξιών. Το μάθημα θα εξετάσει κριτικά τη θέση του Nietzsche ότι η ηθική δεν είναι σταθερή, καθολική ή θεία τάξη, αλλά ιστορικό κατασκεύασμα που ανατρέχει σε ψυχολογικές δυνάμεις και ανάγκες. Θα διερευνήσουμε πώς η κριτική του στις παγιωμένες ηθικές αξίες, όπως αυτή αρθρώνεται στη Γενεαλογία της Ηθικής, τον εντάσσει στον ευρύτερο διάλογο περί αξιακού σχετικισμού (μαζί με στοχαστές όπως ο Weber). Παράλληλα, το μάθημα θα αναλύσει τις φιλοσοφικές απόπειρες διάσωσης της δεσμευτικότητας της ηθικής (Kant, Hegel), αντιπαραβάλλοντας τις τυποκρατικές και διαλεκτικές προσεγγίσεις τους με τον ριζικό αναστοχασμό του Nietzsche πάνω στις κληρονομημένες προλήψεις και την ηθική αυταπάτη περί αντικειμενικότητας, καθολικότητας και εκκοσμικευμένης φύσης της ηθικής.

 

Σκοποί-μαθησιακά αποτελέσματα:

Σκοπός του μαθήματος είναι η εξοικείωση των φοιτητών και των φοιτητριών με τις βασικές ιδέες περί αξιακού σχετικισμού και αποπειρών θεμελίωσης της ηθικής, με έμφαση στη νιτσεϊκή φιλοσοφία. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτήτριες/ές θα μπορούν: (1) να αρθρώνουν με σαφήνεια τα βασικά επιχειρήματα κεντρικών φιλοσόφων της νεωτερικότητας σχετικά με τον αξιακό σχετικισμό και τις απόπειρες θεμελίωσης της ηθικής· (2) να αναλύουν κριτικά τη γενεαλογική μέθοδο του Nietzsche ως εργαλείο αποδόμησης των παραδοσιακών ηθικών αξιών και αμφισβήτησης παγιωμένων εννοιών του «καλού» και του «κακού»· (3) να συγκρίνουν και να αντιπαραβάλλουν σχετικιστικές/συμβατικιστικές προσεγγίσεις (π.χ. Weber) με καθολικευτικά ηθικά πλαίσια (Kant, Hegel)· (4) να συμμετέχουν σε απαιτητικού επιπέδου συζητήσεις για την ιστορική, κοινωνική και ψυχολογική γένεση των ηθικών αξιών στη νεωτερικότητα.

Ταυτόχρονα, οι φοιτητές/-ριες θα έχουν αναπτύξει τις ικανότητές τους ως προς: τη συγκριτική εκ του σύνεγγυς ανάγνωση, ανάλυση και συζήτηση θεωρητικών πηγών και δευτερογενούς βιβλιογραφίας· την παραγωγή γραπτού και προφορικού λόγου και τη συγγραφή μιας βιβλιογραφικής εργασίας, είτε ατομικά είτε συλλογικά, όπως και την ικανότητα προφορικής παρουσίασης μιας ερευνητικής ιδέας ή/και ενός κειμένου δευτερεύουσας βιβλιογραφίας και την κατανόηση της βαρύτητας των ιστορικών συμφραζομένων και της ανάδειξης συνεχειών και ασυνεχειών στην ιστορία της φιλοσοφίας και των ιδεών.

 

Αξιολόγηση των φοιτητών και των φοιτητριών: Με τη συμμετοχή τους στο μάθημα και την απόδοσή τους στην τελική γραπτή εξέταση.

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:

Πρωτογενής

Νίτσε, Φρίντριχ. Γενεαλογία της ηθικής, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, εισ. K. Ansell-Pearson, Πανοπτικόν, 2012.

Νίτσε, Φρίντριχ. Πέρα από το Καλό και το Κακό, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, Πανοπτικόν, 2012.

Νίτσε, Φρίντριχ. Χαρούμενη επιστήμη, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, Πανοπτικόν, 2010.

 

Δευτερογενής

Ansell-Pearson, Keith. Νίτσε, μτφρ. Δ. Ριτσάκη, Πατάκης, 2008

Deleuze, Gilles. Ο Νίτσε και η φιλοσοφία, μτφρ. Γ. Σπανός, επιμ. Φ. Σιατίτσας, Ά. Στυλιανού, Αθήνα: Πλέθρον, 2002.

Foucault, Michel. Τρία κείμενα για τον Νίτσε, μτφρ. Δ. Γκινοσάτης, επιμ. Π. Γκέκα, Αθήνα: Πλέθρον 2011.

Heidegger, Martin. Η βούληση για ισχύ ως τέχνη, μτφρ.-επιμ. Γ. Ξηροπαΐδης, Πλέθρον, 2011.

Klossowski, Pierre. Κείμενα για τον Νίτσε, μτφρ. Ν. Ηλιάδης, επιμ. Δ. Καββαθάς, Αθήνα: Ποταμός, 2003.

Φαράκλας, Γιώργος. Νόημα και Κυριαρχία, Εστία, 2007.

Ημερομηνία δημιουργίας

Τετάρτη 25 Φεβρουαρίου 2026