Παρουσίαση/Προβολή

(31Μ033) -  ΧΟΥΜΕΡΙΑΝΟΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ

Περιγραφή Μαθήματος

Σύντομη περιγραφή του Μαθήματος

Στο μάθημα διερευνώνται οι τρόποι με τους οποίους, τα ίδια τα γεγονότα και η κατανόησή τους, οι πολιτισμικές αναφορές, τα ιδεολογικά στοιχεία, οι αξίες που κυριαρχούν σε κάθε ιστορική συγκυρία και κοινωνία, επιχειρούν να «γράψουν» ιστορία, να την ερμηνεύσουν και να την προβάλουν. Τα παραπάνω μελετώνται μέσα από το θεματικό πεδίο της κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας  του αθλητισμού στην Ελλάδα (19^ος-21^ος αι.)και ειδικότερα μέσα από τις πολύμορφες διαστάσεις του (ιδεολογίες, έμφυλες σχέσεις, ταξικές σχέσεις, νοοτροπίες, δράση δικτύων κλπ). Διάφορες πραγματικές ή  αναπαραστατικές αποτυπώσεις τους προσεγγίζονται μέσω της επιτόπιας χρήσης σχετικών και ποικίλων τεκμηρίων ( κειμένων τύπου, καταστατικών αθλητικών σωματείων, κινηματογραφικών ταινιών, επίσημων εγγράφων, λογοτεχνικών έργων, προφορικών μαρτυριών κλπ.).

Το μάθημα αποσκοπεί στη διδασκαλία της έρευνας. Μέρος των συναντήσεων αφιερώνεται στις εκπονούμενες μελέτες των μεταπτυχιακών φοιτητών.

Επιδιωκόμενα μαθησιακά αποτελέσματα

Δυνατότητα μεθοδικής οργάνωσης και συγκρότησης ενός ερευνητικού σχεδίου.  Αναζήτηση και τρόποι ανάλυσης αρχειακών τεκμηρίων. Αναζήτηση και συγκρότηση βιβλιογραφίας που υποστηρίζει  την υπό εκπόνηση έρευνα. Οργάνωση και διατύπωση υποθέσεων εργασίας. Αξιοποίηση τεκμηρίων για την ανάπτυξη επιχειρηματολογίας. 

Ενότητες μαθήματος

-Διαδικασίες ανάδειξης του αθλητισμού, των σπορ και της σωματικής άσκησης σε πεδίο ιστορικής και κοινωνικής έρευνας.

-Η μελέτη του αθλητισμού και των σωματικών πρακτικών στο πλαίσιο της κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας. Διεπιστημονική προσέγγιση στην ιστορία του αθλητισμού και των σπορ.

-Ιστορία του αθλητισμού, των σπορ και της Γυμναστικής στην Ελλάδα: ερευνητικοί- μεθοδολογικοί προσανατολισμοί, τεκμήρια και η χρήση τους, ιδεολογικές και πολιτικές λειτουργίες της.

-Αθλητισμός, σπορ , αθλητικά σωματεία και τοπική ιστορία.

-Η ανάπτυξη της γυμναστικής και του αθλητισμού στη χώρα μας από την ίδρυση του ελληνικού κράτους ως τα τέλη του 19ου αιώνα: «εθνοποιητικές» λειτουργίες της γυμναστικής και του αθλητισμού και διαδικασίες μετάβασης από τις προνεωτερικές, μη ανταγωνιστικές μορφές αθλητισμού στα σύγχρονα αγωνιστικά σπορ.

-Από τον «Νέο Ηρακλή» Παναγή Κουταλιανό στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896. Οι τομές και μεταβάσεις στην κοινωνική ιστορία του αθλητισμού, μέσα από τη μελέτη των τεκμηρίων.

-Η διοργάνωση της πρώτης σύγχρονης Ολυμπιάδας στην Αθήνα (1896): η σημασία της ως τομής στην ανάπτυξη του αθλητισμού και των σπορ στη χώρα μας, αλλά και διεθνώς. Οι τρόποι ενσωμάτωσης των Ολυμπιακών Αγώνων και της «αναβίωσής» τους στα κυρίαρχα ιστορικά αφηγήματα των Ελλήνων διανοουμένων περί «εθνικής συνέχειας» ή περί «εθνικής αναγέννησης».

-Η συστηματοποίηση και θεσμοθέτηση του αθλητισμού στην Ελλάδα, στο μεταίχμιο 19^ου και 20^ου αιώνα. Η συσχέτιση του αθλητισμού και της σωματικής άσκησης με τις νεωτερικές κατηγορίες του «ελεύθερου χρόνου» και της «σχόλης». Οι έμφυλες και ταξικές διαστάσεις που χαρακτηρίζουν την ανάπτυξη του αθλητισμού και της γυμναστικής στην Ελλάδα στο μεταίχμιο 19^ου και 20^ου αιώνα.

-Ο αθλητισμός στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου: η εξάπλωση και θεσμοθέτηση του ποδοσφαίρου στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου σε σχέση με ευρύτερες κοινωνικές, πολιτικές, πολιτισμικές και οικονομικές διεργασίες που συντελούνται στη χώρα μας κατά την ίδια περίοδο.

-Πολιτική ιδεολογία και αθλητισμός κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου: ο «εργατικός» αθλητισμός απέναντι στον «άλλο», τον «αστικό» αθλητισμό. Το καθεστώς της 4^ης Αυγούστου, η σωματική άσκηση και ο αθλητισμός.

-Χρήσεις και πρακτικές του αθλητισμού στην Ελλάδα της Κατοχής και του Εμφυλίου.

-Ο μεταπολεμικός αθλητισμός: το διακύβευμα της μεταπολεμικής και μετεμφυλιακής «επιβίωσης» και οι αντιλήψεις γύρω από την αθλητική δράση.

-Από τον «ερασιτεχνισμό», στον «ημιεπαγγελματισμό» και «επαγγελματισμό».

-Η εμπορευματοποίηση, διεθνοποίηση των αθλητικών πρακτικών.

-Θεωρητικά ρεύματα γύρω από την Κοινωνιολογία του Αθλητισμού.

-Οπαδικές κοινότητες: διεργασίες συγκρότησης συλλογικής ταυτότητας μέσα από τη διαχείριση της μνήμης και του ιστορικού αφηγήματος για τον εαυτό και την ομάδα.

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

1. A. Προτεινόμενα Συγγράμματα:

Ζαϊμάκης Γ. - Ελ. Φουρναράκη (επιμ.), Κοινωνία και αθλητισμός στην Ελλάδα. Κοινωνιολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2015.

Ζαϊμάκης Γ. - Ν. Κοταρίδης (επιμ.), Ποδόσφαιρο και κοινότητες οπαδών. Αντιπαλότητες και πολιτικές ταυτότητας, Αθήνα, Πλέθρον, 2013.

Β. Γενική Βιβλιογραφία

Albanidis, E, P. Ioannidis, “The role of sport in the totalitarian regime of Metaxas in Greece (1936-1941) compared to National Socialism in Germany”. Aloma. Revista de Psicologia, Ciencies de l’ Esport, 32/2 2014 :15-23.

Gounot, A., « Sport or Political Organization; Structures and Characteristics of Red Sport International 1921-1937”, Journal of History, vol. 28 (2001): 23-39.

Ελίας Ν. - Ερ. Ντάνινγκ, Αθλητισμός και ελεύθερος χρόνος στην εξέλιξη του πολιτισμού, Αθήνα, Δρομέας, 1998.

Καποδίστριας, Α., «"Πρόχειροι πατριώται". Ο σωματικός πολιτισμός της γυμναστικής και των αγώνων στην Ελλάδα του 19ου αιώνα», δοκιμές, τ. 11-12 (2003), σ. 269-313.

Κόκκινος, Γ., «Ελληνική διανόηση και Ολυμπιακοί Αγώνες (1896, 1906)», στο Χ. Κουλούρη (επιμ.), Αθήνα, πόλη των Ολυμπιακών Αγώνων (1896-1906), Αθήνα, Διεθνής Ολυμπιακή Ακαδημία, 2004, σ. 125-185.

Κουλούρη, Χ. (2004), «Η ώρα της αναβίωσης και η τέλεση των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα», στο Α. Σολωμού-Πατρικίου και Ι. Βογιατζή (επιμ.), Η Αθήνα στα τέλη του 19ου αιώνα και οι Πρώτοι Διεθνείς Ολυμπιακοί Αγώνες, Αθήνα, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, 2004, σ. 45-77.

Κουλούρη, Χ. (2015), «Η ιστορία του ελληνικού αθλητισμού: Σπορ, φυσική αγωγή και Ολυμπιακοί αγώνες», στο Γ. Ζαϊμάκης και Ε. Φουρναράκη (επ.), Κοινωνία και αθλητισμός στην Ελλάδα: Κοινωνιολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2015, σ. 43-87.

Κυπριανός Π.-Μ. Χουμεριανός, Ανατομία των ποδοσφαιρικών παθών, Αθήνα, Διόνικος, 2009.

 

Μπρομπερζέ Κρ., Ποδόσφαιρο, Σύμβολα, Αξίες, Φίλαθλοι, Αθήνα, Βιβλιόραμα, 2007.

Vigarello G., Από το παιχνίδι στο αθλητικό θέαμα. Η γέννηση ενός μύθου, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 2004.

Τσούμας Θ., Η Γυμναστική στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Από τις Σωμασκίες στη Σωματική Αγωγή (1834-1936), Πάτρα, Opportuna, 2016.

Τσούμας Θ., Μ. Χουμεριανός, Επαγγελματισμός και συνδικαλισμός στο ποδόσφαιρο (1975-1982), Πάτρα, Opportuna, 2017.

Χουμεριανός, Μ. «Μορφές οργάνωσης και δράσης του εργατικού αθλητισμού στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου», στο, Θέσεις, τ. 164 (Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2023),  σσ. 111-140.

Η βιβλιογραφία ανανεώνεται κάθε εξάμηνο, ανάλογα με τις ειδικές θεματικές του σεμιναρίου.

Τρόποι αξιολόγησης

Η αξιολόγηση των φοιτητών/τριών λαμβάνει υπ’ όψη την εργασία που αναλαμβάνουν, η πρόοδος της οποίας παρουσιάζεται στο μάθημα. Το γραπτό κείμενο της εργασίας κατατίθεται προς αξιολόγηση μέχρι το τέλος της εξεταστικής περιόδου. Το θέμα της εργασίας προτείνεται από τους ίδιους τους φοιτητές ή σε συνεργασία με το διδάσκοντα.

Επικοινωνία

Ανακοινώσεις σχετικές με το μάθημα θα αναρτώνται στο υποσύστημα “Ανακοινώσεις” του open e class.

Ημερομηνία δημιουργίας

Δευτέρα 13 Οκτωβρίου 2025