Εθνοϊατρική

Diana Riboli

Περιγραφή

  Το μάθημα στοχεύει στην ανάλυση ιατρικών συστημάτων ως  κοινωνικά και πολιτισμικά μορφώματα σε διαφορετικούς πολιτισμούς.

  Στη διάρκεια των διαλέξεων οι φοιτητές θα ερευνήσουν εθνοϊατρικά συστήματα όπως σαμανισμός και παραδοσιακά θεραπευτικά συστήματα προφορικών πολιτισμών,  συμπληρωματική και εναλλακτική ιατρική (με ιδιαίτερη έμφαση στην Ayurveda και την Κινέζικη Ιατρική), καθώς και περιπτώσεις ιατρικού πλουραλισμού. Παρότι και η βιοϊατρική μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα πολλά εθνοϊατρικά συστήματα του κόσμου, το μάθημα θα επικεντρωθεί κυρίως σε συστήματα τα οποία δεν χρησιμοποιούν βιοϊατρικές μεθόδους  και δεν βασίζονται στον ιατρικό υλισμό.

  Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθε

Περισσότερα  
Κωδικός: TMH179
Σχολή - Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας » Προπτυχιακό
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα

Θεματικές Ενότητες

Γενική Εισαγωγή. Τι είναι η εθνοϊατρική; Ιστορικό πανόραμα, έννοιες, θεωρίες και προβληματισμοί της εθνοϊατρικής.

 

Φάκελος:

Κείμενο 1. Rubel, Arthur J. and Hass, Michael R. (1990), Ethnomedicine. Στο Johnson, Thomas M. and Sargent, Carolyn F., Medical Anthropology. A Handbook of Theory and Method, Greenwood Press, Westport, Connecticut: 115-131

 

Η ενότητα αναμένεται να αναλυθεί σε δύο διαλέξεις.

 

Όταν η φύση δεν διαφέρει από τον πολιτισμό. Εθνοϊατρικά συστήματα προφορικών πολιτισμών με ιδιαίτερη έμφαση σε εξισωτικές κυνηγο-τροφοσυλλεκτικές ομάδες. Η γέννηση ιατρικών συστημάτων. Αντιλήψεις περί ‘φυσικότητας’ και ‘μη-φυσικότητας’ των ασθενειών και σχετικές αντιμετωπίσεις. Εξισωτισμός, ομαδικότητα, ευεξία και θεραπεία. Το προσωπικό, το συλλογικό και το κοσμικό σώμα ως ολότητα. Η περίπτωση των Kung (Αφρική)

  • Προβολή του ντοκιμαντέρ «N/um Tchai. The Ceremonial Dance of the Kung Bushmen» (John Marshall, 1969, 20 λεπτά)

Φαντάσματα, βότανα και παρακεταμόλι. Βία, εξουσία και συγκρούσεις μεταξύ μοντερνικότητας και παράδοσης. «Παλιές», «καινούριες» και «μοντέρνες» ασθένειες στις ομάδες Batek και Jahai (ομάδες Orang Asli της Μαλαισίας).

  • Προβολή εικόνων και οπτικοακουστικού υλικού από τις επιτόπιες έρευνες της διδάσκουσας.

 

Φάκελος:

Κείμενο 3. Katz, Richard (1982), Accepting “Boiling Energy”. The Experience of !Kia-Healing among the !Kung. ETHOS 10(4): 344-368

 

Κείμενο 4. Riboli, Diana (2012), «Άνθρωποι χωρίς ζούγκλα είναι ετοιμοθάνατοι άνθρωποι». Υγεία και Αρρώστια στους Semang-Negrito (Μαλαισία). Στο Οικονόμου, Χαράλαμπος και Σπυριδάκης, Μάνος, Ανθρωπολογικές και Κοινωνιολογικές Προσεγγίσεις της Υγείας, Εκδόσεις Σιδέρης, Αθήνα: 333-357

 

Η ενότητα αναμένεται να αναλυθεί σε δύο διαλέξεις.

Η εθνοβοτανολογία και η είσοδος φυτικών φαρμάκων και ουσιών στην παγκόσμια αγορά. Ποιος έχει τη γνώση και ποιος ωφελείται; Πρόσφατα ζητήματα περί πολιτισμικής γνώσης (cultural knowledge), πολιτισμικής/πνευματικής ιδιοκτησίας (cultural/intellectual property) και βιοπειρατείας (biopiracy) στο χώρο της εθνοϊατρικής.

 

Φάκελος:

Κείμενο 5. Wayland, Coral (2003), Contextualizing the Politics of Knowledge: Physicians’ Attitudes toward Medicinal Plants. Medical Anthropology Quarterly, 17(4): 483-500  

 

Η ενότητα αναμένεται να αναλυθεί σε δύο διαλέξεις.

Η εθνοψυχιατρική και τα σύνδρομα του πολιτισμικού μορφώματος (culture-bound syndromes) με ιδιαίτερη έμφαση στο amok, latah, koro, susto και κακό μάτι.

 

Φάκελος:

Κείμενο 2. Hughes, Charles C., (1990), Ethnopsychiatry. Στο Johnson, Thomas M. and Sargent, Carolyn F., Medical Anthropology. A Handbook of Theory and Method, Greenwood Press, New York, σελ. 132-148

 

Κείμενο 6. Βεϊκου, Χριστίνα (2004), Κακό Μάτι. Η Κοινωνική Κατασκευή της Οπτικής Επικοινωνίας, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα: 291-339

 

Η ενότητα αναμένεται να αναλυθεί σε δύο διαλέξεις.

Η συμβολική θεραπεία και η διαδικασία αποδόμησης και αναδόμησης των μυθικών κόσμων του πάσχοντος, του θεραπευτή και του κοινωνικού σώματος. Ο σαμανισμός και ο κοινωνικoπολιτικός ρόλος του ιερέα/θεραπευτή.

Τι είναι ο σαμανισμός; Ιστορία ενός προβληματικού ορισμού. Κύρια στοιχεία και ομοιότητες σαμανικών συστημάτων.

Ο κοινωνικός και θεραπευτικός ρόλος των μεταβαλλόμενων καταστάσεων της συνείδησης (altered states of consciousness, ASC) στη σαμανική θεραπεία.

Μια τολμηρή προσέγγιση: αντιλήψεις αυτόχθονων ομάδων περί ορατών και αόρατων  στοιχείων του ανθρώπου υπό το πρίσμα πρόσφατων θεωριών των νευροεπιστημών.  

Προβολή εικόνων και οπτικοακουστικού υλικού από τις επιτόπιες έρευνες της διδάσκουσάς.

 

Riboli, Diana (2008 [2000]), Tunsuriban. Ανθρωπολογική Μελέτη του Σαμανισμού των Chepang του Νοτίου και Κεντρικού Νεπάλ, Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα (σύγγραμμα του μαθήματος)

 

Η ενότητα αναμένεται να αναλυθεί σε δύο διαλέξεις.

Εναλλακτικά ανατολικά ιατρικά συστήματα. Το οξύμωρο των  ιατρικών συστημάτων όταν επικαλούνται αντιλήψεις περί «παράδοσης» και «αυθεντικότητας» στις χώρες προέλευσής τους, ενώ αποτελούν «καινούριες» (και επομένως «μοντέρνες») τεχνικές όταν εντάσσονται σε βιοϊατρικά ή θεραπευτικά δυτικά πλαίσια. Το παράδειγμα της Ayurveda

  • Προβολή του ντοκιμαντέρ «Ayurveda: Art of Being» (Pan Nalin, 2001, 101 λεπτά, με ελληνικούς υπότιτλους)

 

Φάκελος:

Κείμενο 7. Langford, Jean M. (2002), Fluent Bodies. Ayurvedic Remedies for Postcolonial Imbalance, Duke University Press: 1-24

 

Η ενότητα αναμένεται να αναλυθεί σε δύο διαλέξεις.

Ιατρικός πλουραλισμός. Συναντήσεις, συνεργασίες και συγκρούσεις διάφορων ιατρικών και θεραπευτικών συστημάτων στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.

Ανάλυση περιπτώσεων ιατρικού πλουραλισμού σε προ-βιομηχανικές και βιομηχανικές κοινωνίες.

 

Φάκελος:

Κείμενο 8. Crandon, Libbet (1986), Medical Dialogue and the Political Economy of Medical Pluralism: A Case from Rural Highland Bolivia. American Ethnologist 13(3): 463-476

 

Η ενότητα αναμένεται να αναλυθεί σε δύο διαλέξεις.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A-

Αρ. Επισκέψεων :  1874
Αρ. Προβολώς :  8298

Ημερολόγιο