Ανθρωπολογία των Σύγχρονων Δυτικών Κοινωνιών [520105]

Λεωνίδας Οικονόμου

Περιγραφή

Το μάθημα έχει στόχο να εισάγει τους φοιτητές στο δυτικό πολιτισμό τόσο από τη σκοπιά της κοινωνικής ιστορίας και της ιστορίας των ιδεών όσο και από τη σκοπιά της σύγχρονης εθνογραφίας. Στα ζητήματα που αναπτύσσονται στη διάρκεια του μαθήματος περιλαμβάνονται :

1) η ανάδυση του νεωτερικού πνεύματος και τα πολιτισμικά θεμέλια της Αναγέννησης, της θρησκευτικής μεταρρύθμισης, της επιστημονικής επανάστασης και του διαφωτισμού,

2) η πολιτική φιλοφοφία και οι πολιτικές επαναστάσεις του 17ου και του 18ου αιώνα,

3) οι ιδέες του κλασικού φιλελευθερισμού και η ανάδυση της “ελεύθερης αγοράς”,

4) μοντερνισμός και μεταμοντερνισμός,

5) άτομο και κοινωνία στην πρώιμη και την ύστερη νεωτ

Περισσότερα  
Κωδικός: TMH167
Σχολή - Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας » Προπτυχιακό
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Παρόμοια Διανομή
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Παρόμοια Διανομή

Θεματικές Ενότητες

Εισαγωγή στη νεώτερη εποχή και στις ιδέες της δυτικής νεωτερικότητας. Αναγέννηση, θρησκευτική μεταρρύθμιση, επιστημονική επανάσταση, διαφωτισμός. Βασικές ιδέες του διαφωτισμού και του ατομικισμού. 

Κείμενα μελέτης :

Peter Hamilton, “Ο Διαφωτισμός και η γέννηση της κοινωνικής επιστήμης”, στο Stuart Hall και Bram Gieben (επιμ.), Η Διαμόρφωση της Νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, κεφάλαιο 1, σσ. 41-113. 

Burns, E. M., 2006, Ευρωπαϊκή Ιστορία - Ο Δυτικός Πολιτισμός: Νεότεροι Χρόνοι, Αθήνα: Επίκεντρο, τα κεφ. 2 (Ο πολιτισμός της Αναγέννησης), σσ. 96-167, κεφ. 3 (Η εποχή της θρησκευτικής μεταρρύθμισης), σσ. 168-227 και κεφ. 6 (Η πνευματική επανάσταση του δέκατου έβδομου και δέκατου όγδοου αιώνα), σσ. 340-397 (το βιβλίο διανέμεται σε υποχρεωτικό μάθημα). 

Cassirer, Ernst, Η Φιλοσοφία του Διαφωτισμού, Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, από το κεφάλαιο “Φύση και φυσιογνωσία στη σκέψη του διαφωτισμού”, το πρώτο τμήμα σσ. 96-113.

Από τη φεουδαρχικό κατακερματισμό στην απολυταρχία και το έθνος-κράτος. Από τον μερκαντιλισμό στην οικονομία της αγοράς. Η πολιτική φιλοσοφία και οι επαναστάσεις του 17ου αιώνα στην Αγγλία: από τον Χομπς στον Λοκ. Η ιδεολογία του “κτητικού ατομικισμού” και η σύλληψη της κοινωνίας ως αγοράς (Macpherson). Η πολιτική φιλοσοφία στη Γαλλία και η Γαλλική επανάσταση.

Κείμενα μελέτης : 

Viviene Brown, “H εξέλιξη του σύγχρονου κράτους”, στο Stuart Hall και Bram Gieben (επιμ.), Η Διαμόρφωση της Νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, κεφάλαιο 2, σσ. 115-191, και ιδίως 163-176. 

Burns, E. M., 2006, Ευρωπαϊκή Ιστορία - Ο Δυτικός Πολιτισμός: Νεότεροι Χρόνοι, Αθήνα: Επίκεντρο, τα κεφ. 5 (Η εποχή του απολυταρχισμού), σσ. 276-339, κεφ. 7 (Η Γαλλική επανάσταση), σσ. 398-461 (το βιβλίο διανέμεται σε υποχρεωτικό μάθημα).  

Cassirer, Ernst, Η Φιλοσοφία του Διαφωτισμού, Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, το τμήμα “Η ιδέα του συμβολαίου και η μεθοδολογία των κοινωνικών επιστημών”, σσ. 397-426. 

Macpherson, C. B., 1986 (1962), Ατομικισμός και Iδιοκτησία: Η Πολιτική Θεωρία του Πρώιμου Φιλελευθερισμού από τον Hobbes ως τον Locke, Αθήνα: Γνώση, το πρώτο κεφάλαιο (“Hobbes: Η πολιτική υποχρέωση της κοινωνίας της αγοράς») σσ. 25-147 και το έκτο (“Κτητικός ατομικισμός και φιλελεύθερη δημοκρατία) σσ. 349-366.

Η ανάδυση των καπιταλιστικών οικονομικών σχέσεων και των σύγχρονων οικονομικών ιδεών (17ος-18ος αιώνας). Από τους φυσιοκράτες στον Άνταμ Σμιθ. Οι ιδέες του οικονομικού ανθρώπου και της αυτορυθμιζόμενης οικονομίας. Η δημιουργία της “ελεύθερης αγοράς” στη Μεγάλη Βρεταννία (Μαρξ, Βέμπερ, Πολάνι, Φουκό). Ο κλασικός αστικός φιλελευθερισμός (1780-1850). Το κοινωνικό ζήτημα και οι σοσιαλιστικές ιδέες. Από το φιλελευθερισμό στη διακυβέρνηση του κοινωνικού (1850-1930).

 Κείμενα μελέτης : 

Viviene Brown, “H ανάπτυξη της οικονομίας”, στο Stuart Hall και Bram Gieben (επιμ.), Η Διαμόρφωση της Νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, κεφάλαιο 3, ιδίως τις σελίδες 216-227. 

Burns, E. M., 2006, Ευρωπαϊκή Ιστορία - Ο Δυτικός Πολιτισμός: Νεότεροι Χρόνοι, Αθήνα: Επίκεντρο, το κεφ. 4 (Η εμπορική επανάσταση και η νέα κοινωνία), σσ. 228-275. 

Bottomore T. B. και M. Rubel (επιμ.), χ.χ., Ο Καρλ Μαρξ σε Θέματα Κοινωνιολογίας και Κοινωνικής Φιλοσοφίας, Αθήνα: Παπαζήσης, το τμήμα “Καταγωγή και ανάπτυξη του καπιταλισμού” (σσ. 121-136). 

Πολάνυι, Kαρλ, 2001 (1944), O Mεγάλος Mετασχηματισμός: Οι Πολιτικές και Κοινωνικές Απαρχές του Καιρού μας, Aθήνα: Nησίδες, τις σσ. 46-76.

 

Άνθρωπος, κοινωνία και φύση στην πρώιμη και ύστερη νεωτερικότητα: μοντερνισμός και μεταμοντερνισμός.

 Κείμενα μελέτης :  

Κονδύλης, Παναγιώτης, 1997, Η Παρακμή του Αστικού Πολιτισμού: Από τη Μοντέρνα στη Μεταμοντέρνα Εποχή κι από τον Φιλελευθερισμό στη Μαζική Δημοκρατία, Αθήνα: Θεμέλιο, το δεύτερο κεφάλαιο “Διαμόρφωση και δομή του αστικού τρόπου σκέψης και ζωής”, σσ. 71-95.  

Harvey, David, 2009, Η Κατάσταση της Μετανεωτερικότητας: Διερεύνηση των Απαρχών της Πολιτισμικής Μεταβολής, Αθήνα: Μεταίχμιο, τα κεφάλαια 2 (“Νεωτερικότητα και μοντερνισμός”) και 3 (“Μεταμοντερνισμός”) σσ. 31-100. 

Άτομο και κοινωνία στην πρώιμη νεωτερικότητα (18ος-19ος αιώνας). Η εξέλιξη των ιδεών του ατομικισμού και τα σύγχρονα διλήμματα του υποκειμένου. Από την “κοινωνία των πολιτών” και τα “ανθρώπινα δικαιώματα” στη “μαζική κοινωνία” και τη “μετα-δημοκρατία”.

 Κείμενα μελέτης :  

Μαρσέλ Μως, 2004 (1950), Κοινωνιολογία και Ανθρωπολογία, Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, το τρίτο κεφάλαιο: “Μια κατηγορία του ανθρώπινου νου: Η έννοια του προσώπου, η έννοια του εαυτού”, σ. 137-184.  

Κονδύλης, Παναγιώτης, 1997, Η Παρακμή του Αστικού Πολιτισμού: Από τη Μοντέρνα στη Μεταμοντέρνα Εποχή κι από τον Φιλελευθερισμό στη Μαζική Δημοκρατία, Αθήνα: Θεμέλιο, το δεύτερο κεφάλαιο: “Διαμόρφωση και δομή του αστικού τρόπου σκέψης και ζωής”, σσ. 71-95.  

Κρίστοφερ Λας (Lash), 1979, Η Κουλτούρα του Ναρκισσισμού, Αθήνα: Νησίδες, το κεφάλαιο 3, “Η αλλαγή των τρόπων επιτυχίας: Από τον Οράτιο Άλτζερ στην ευτυχισμένη πόρνη”, σσ. 61-77.

Η ανάδυση των σύγχρονων οικογενειακών μορφών στην Ευρώπη (15ος-18ος αιώνας). Το μοντερνιστικό ιδανικό του γάμου και της οικογένειας. Σύγχρονοι μετασχηματισμοί των ιδεών για την αγάπη, το φύλο, την οικογένεια και τη συγγένεια.

 Κείμενα μελέτης :

 Λεωνίδας Οικονόμου, 2001, “Γονείς και παιδιά της μεσαίας τάξης σε μια αμερικανική πανεπιστημιούπολη”, στα Σύγχρονα Θέματα, τεύχος 76-77, σσ. 151-162.  

Coontz, Stephanie, 2008, Η Ιστορία του Γάμου, Αθήνα: Πολύτροπον, το τρίτο μέρος («Η επανάσταση της αγάπης»), και το τέταρτο («Η καταστροφή του φλερτ; Η κατάρρευση του γνωστού και ισόβιου γάμου») σσ. 209-397.

 Bradley, Harriet, “Μεταβαλλόμενες κοινωνικές δομές: τάξη και φύλο”, στο Stuart Hall και Bram Gieben (επιμ.), Η Διαμόρφωση της Νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, κεφάλαιο 4, ιδίως τις σσ. 279-307.

 

Η εξέλιξη της ιδέας της ορθολογικότητας στη νεότερη Ευρωπαϊκή φιλοσοφία. Η δυτική ορθολογικότητα στη σκέψη του Καρλ Μαρξ και του Μαξ Βέμπερ. Ορθολογικότητα, αλήθεια και ηθική στη σύγχρονη ανθρωπολογική σκέψη.

Κείμενα μελέτης : 

R. Bocock, H πολιτιστική διαμόρφωση της νεωτερικής κοινωνίας”, στο Stuart Hall και Bram Gieben (επιμ.), Η Διαμόρφωση της Νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, κεφάλαιο 5, τις σσ. 363-389.  

Tambiah, Stanley J., 2014, Μαγεία Επιστήμη Θρησκεία και το Φάσμα της Ορθολογικότητας, Αθήνα: Ηριδανός, τα κεφάλαια 6 («Ορθολογικότητα, σχετικισμός, η μετάφραση και ο βαθμός αντιστοιχίας των πολιτισμών») και 7 («Η σύγχρονη επιστήμη και οι προεκτάσεις της») σσ. 226-317.

Η ιδέα της προόδου στη δυτική σκέψη και κοινωνία (16ος-18ος αιώνας). Πρόοδος, φύση και Χριστιανισμός. Οι ιδέες της εξέλιξης, της προόδου και της ανάπτυξης στη δυτική σκέψη και πολιτική ιδεολογία (19ος-20ος αιώνας). Η τραγωδία της ανάπτυξης: από τον Φάουστ του Γκαίτε στους φιλόσοφους του μεταμοντερνισμού.

 Κείμενα μελέτης :  

Καστοριάδης, Κ., 1984, "Σκέψεις πάνω στην 'Ανάπτυξη' και την 'Ορθολογικότητα'", στο Bianco, L., J. Domenach, R. Dumont, Κ. Καστοριάδης, J. Mince, και E. Morin, Υπάρχει Σοσιαλιστικό Μοντέλο Ανάπτυξης;, Αθήνα: Ύψιλον, σσ. 54-87.

R. Bocock, H πολιτιστική διαμόρφωση της νεωτερικής κοινωνίας”, στο Stuart Hall και Bram Gieben (επιμ.), Η Διαμόρφωση της Νεωτερικότητας, Αθήνα: Σαββάλας, κεφάλαιο 5, τις σσ. 363-389. 

Lynn White Jr. 1998 (1967), “Οι ιστορικές ρίζες της οικολογικής μας κρίσης” στο Ζήσης Σαρίκας (επιμ.), Η Φωτιά του Προμηθέα. Κριτικά Δοκίμια για το Σύγχρονο Τεχνολογικό Πολιτισμό, Αθήνα: Νησίδες, σ. 33-50.

Δυτικές ιδέες για την τεχνολογία και τεχνολογικές ουτοπίες. Η μοντερνιστική αντίληψη για την τεχνολογία. Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις της τεχνολογίας.  Τεχνολογία, κοινωνική οργάνωση, και κοινωνική ιδεολογία στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες.

 Κείμενα μελέτης :  

Ellul, Jacques 1998, “Η τεχνολογική τάξη” στο Ζήσης Σαρίκας (επιμ.), Η Φωτιά του Προμηθέα. Κριτικά Δοκίμια για το Σύγχρονο Τεχνολογικό Πολιτισμό, Αθήνα: Νησίδες, σσ. 51-97. 

Adas, Michael, 2003, Ανδρών Μέτρον Μηχανή: Επιστήμη, Τεχνολογία και Ιδεολογίες της Δυτικής Κυριαρχίας, Αθήνα: Νεφέλη, από το κεφάλαιο 3 (“Η οικουμενική ηγεμονία και η προβολή της τεχνολογίας ως πρωταρχικού μετρου των ανθρώπινων επιτευγμάτων”) τις σσ. 143-176, από το κεφάλαιο 4 το τμήμα (“Οι αντιλήψεις για τον άνθρωπο και τη φύση ως μέτρο της δυτικής μοναδικότητας και ανωτερότητας”), σσ. 220-232 και το κεφάλαιο 6 (“Ο μεγάλος πόλεμος και η επίθεση ενάντια στα επιστημονικά και τεχνολογικά μέτρα της ανθρώπινης αξίας”), σσ. 355-411.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A-

Αρ. Επισκέψεων :  2706
Αρ. Προβολώς :  8792

Ημερολόγιο

Ανακοινώσεις

  • - Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις -